IATF 16949 vs ISO 9001 – czym się różnią i którą normę wybrać?

ISO 9001 – wspólna baza systemu zarządzania jakością

Norma ISO 9001 była pierwszą normą systemów zarządzania wydaną przez organizację ISO (International Organization for Standardization). Celem normy było podniesienie jakości produktów i usług oraz poprawa funkcjonowania organizacji. Norma po raz pierwszy wydana została w roku 1987, a jej ostatnie piąte wydanie ukazało się w roku 2015.

Norma ISO 9001 przeznaczona jest do stosowania we wszystkich organizacjach produkujących wyroby lub świadczących usługi, bez względu na profil działalności, strukturę, wielkość, kulturę organizacyjną czy też lokalizację. Norma wprowadza jednolite wymagania, których wdrożenie pozwoli zapewnić powtarzalność produkcji i potwierdzić zgodność wyrobu z wymaganiami klienta.

Organizacja musi podjąć decyzję, czy System Zarządzania Jakością (SZJ) zostanie wdrożony w całej organizacji, czy na jakimś jej wycinku. Informacja ta musi zostać zapisana w formie Zakresu SZJ, co pozwoli w jasny sposób wskazać, na jakich obszarach organizacji obowiązuje system zarządzania, a które obszary nie są nim objęte. Najczęściej organizacje wybierają objęcie obszarem SZJ całej organizacji i wszystkich procesów w niej realizowanych.

Wdrożenie SZJ odbywa się poprzez poznanie wymagań normy i stworzenie wymaganych przez nią dokumentów oraz zapisów, jak i realizowanie wszystkich działań zgodnie z jej wytycznymi. W związku z tym ważnymi dokumentami w systemie są Polityka Jakości oraz Cele Jakości, czyli dokumenty określające kierunek działania organizacji oraz sposoby ich osiągnięcia. Polityka Jakości określa misję i wizję najwyższego kierownictwa organizacji, które realizowane będą przez wszystkich jej pracowników. Natomiast Cele Jakości pokazują, jak organizacja zamierza zrealizować postawione przed nią zadania.

Ważnym elementem Systemu Zarządzania Jakością są też udokumentowane informacje, czyli zapisy potwierdzające spełnienie wymagań normy oraz wymagań klienta. Udokumentowanymi informacjami mogą być m.in. zapisy z produkcji, kompetencje pracowników, kontekst organizacji, raporty z auditów czy też karty niezgodności.

IATF 16949 a ISO 9001 – jakie są najważniejsze różnice?

System Zarządzania Jakością zgodny z normą ISO 9001, może być wdrożony w piekarni, szpitalu, zakładzie produkcyjnym czy też w jednoosobowej działalności gospodarczej świadczącej usługi. Natomiast System Zarządzania Jakością zgodny ze standardem IATF 16949 może zostać wdrożony jedynie w firmie produkcyjnej, dostarczającej wyroby w łańcuchu dostaw w przemyśle motoryzacyjnym. Standard IATF 16949 może zostać wdrożony tylko jeśli organizacja produkuje wyroby, które zostaną bezpośrednio zamontowane w samochodzie lub wchodzą w skład innych wyrobów, które finalnie do niego trafią.

Standard IATF 16949 jest nakładką na ISO 9001, co oznacza że zawiera on te same wymagania co norma ISO 9001 oraz wprowadza dodatkowe wymagania ściśle związane z branżą automotive. Nie jest możliwe wdrożenie IATF 16949 bez spełnienia wymagań normy ISO 9001.

Jakie dodatkowe wymagania wprowadza IATF 16949?

Specyficzne wymagania klienta (CSR) w IATF 16949

Poza ogólnymi wymaganiami z ISO 9001, standard IATF 16949 wprowadza wiele specyficznych wymagań z obszaru motoryzacji. Organizacje chcąc wdrożyć ten standard muszą spełnić specyficzne wymagania klienta (CSR), gdyż ich nie spełnienie będzie elementem uniemożliwiającym dostawy oraz certyfikację systemu. Specyficznymi wymaganiami klienta mogą być np.:

• sposoby postępowania z wyrobem niezgodnym (oznaczanie, blokowanie, niszczenie),
• kwestie oznaczenia stanowisk pracy,
• postępowania z charakterystykami specjalnymi.

W ramach wdrożenia standardu IATF 16949 trzeba także opracować dodatkową dokumentację systemową, niewymaganą w normie ISO 9001. Organizacje muszą opracować Księgę Jakości, która jest przewodnikiem po Systemie Zarządzania Jakością, gdyż zawiera informacje gdzie jest system, z jakich procesów się składa i jakie dokumenty go opisują oraz jak spełniamy wymagania klienta.

Dodatkowo w ramach systemu muszą powstać udokumentowane procesy, czyli procedury opisujące najważniejsze obszary działania organizacji.

Core Tools w IATF 16949 – APQP, FMEA, MSA, SPC i PPAP

Standard IATF 16949 zawiera także wiele specyficznych wymagań w celu zapewnienia zgodności wyrobów i usług z wymaganiami klienta. W ramach wdrażania wyrobu lub procesu należy korzystać z narzędzi jakości (Core Tools) wydanych przez organizację AIAG lub VDA.

Narzędzia jakości, tj. APQP lub VDA RGA, FMEA Handbook, Control Plan, MSA lub VDA 5, SPC Manual oraz PPAP lub VDA 2 wprowadzają zasady wdrażania nowego wyrobu do produkcji seryjnej, jego kontroli w trakcie wdrażania oraz ostatecznego zatwierdzenia przez klienta. Dzięki stosowaniu się do zasad zawartych w tych podręcznikach, wdrożony wyrób będzie spełniał wymagania klienta i będzie możliwe jego zamontowanie w produkcie finalnym (samochodzie).

ISO 9001 czy IATF 16949 – którą normę wybrać?

System Zarządzania Jakością w zależności od profilu działalności organizacji może zostać zbudowany na podstawie wymagań normy ISO 9001 lub standardu IATF 16949. Jeśli firma dostarcza wyroby niebędące częściami motoryzacyjnymi, to w takim przypadku wdroży i certyfikuje SZJ zgodnie z wymaganiami ISO 9001. Wdrożenie systemu oraz certyfikacji nie powinno stanowić wielkiego wyzwania dla organizacji, gdyż wymagania normy nie stanowią bariery, a są wymaganiami mającymi wesprzeć organizację.

Natomiast jeśli organizacja produkuje wyroby będące później częścią samochodu, to może ona wdrożyć również System Zarządzania Jakością w przemyśle motoryzacyjnym zgodny z IATF 16949. Będzie ona wtedy wdrażała wszystkie wymagania normy ISO 9001 plus wymagania standardu motoryzacyjnego, co oznacza stworzenie większej liczby dokumentów oraz prowadzenie dodatkowych działań. Jest to jednak niezbędne z punktu widzenia spełniania wysokich wymagań jakościowych oraz zapewnienia bezpieczeństwa i żywotności produkowanych części.

Rozwijaj kompetencje z TQMsoft

 

Sięgnij po wiedzę i umiejętności, które realnie wspierają rozwój Twojej kariery i firmy. W naszej ofercie znajdziesz szkolenia z obszarów: Lean, Six Sigma, zarządzania projektami i produkcją, kompetencji menedżerskich i wielu innych!

Sprawdź katalog szkoleń Skontaktuj się z nami