Rok 2026 przyniósł kilka istotnych aktualizacji norm i standardów związanych z systemami zarządzania oraz branżą motoryzacyjną. Do tej pory opublikowane zostały nowe wydania ISO 14001 i ISO 19011, a także nowy podręcznik SPC opracowany przez AIAG i VDA. To jednak nie koniec zmian. Na 16 września 2026 roku zapowiedziano nowe wydanie ISO 9001, natomiast w 2027 roku oczekiwane są kolejne aktualizacje – ISO 45001 oraz IATF 16949.
Co dokładnie się zmienia i jakie działania powinny podjąć organizacje?
ISO 14001:2026 – najważniejsze zmiany i termin przejścia
Nowe, czwarte wydanie ISO 14001 zastępuje wersję z 2015 roku. Nie jest to zmiana porównywalna z przebudową normy sprzed jedenastu lat. ISO 14001:2026 zachowuje dotychczasową strukturę i przede wszystkim rozwija oraz porządkuje istniejące wymagania.
Jedną ze zmian jest dodanie zarządzania zmianą oraz uporządkowanie punktu 10. W obszarze kontekstu organizacji pojawia się także odniesienie do zmian klimatycznych – zarówno wpływu organizacji na klimat, jak i wpływu zmian klimatycznych na organizację. Doprecyzowane zostały również kwestie dotyczące ryzyk, szans i aspektów środowiskowych.
Większego znaczenia nabierają znaczące aspekty środowiskowe. Powinny być one identyfikowane, powinny prowadzić do działań, a także znajdować odzwierciedlenie w celach środowiskowych. W auditach wewnętrznych wyraźnie wskazano natomiast cel auditu. Całość zmian można więc określić przede wszystkim jako uporządkowanie i uzupełnienie dotychczasowego systemu.
Organizacje posiadające certyfikowany system zarządzania środowiskowego będą musiały przejść na ISO 14001:2026. Ostatecznym terminem jest 30 kwietnia 2029 roku - do tego czasu organizacja powinna uzyskać certyfikat zgodności z nowym wydaniem normy.
ISO 19011:2026 – co zmienia się w auditach wewnętrznych?
Drugą normą zaktualizowaną w 2026 roku jest ISO 19011, czyli wytyczne dotyczące auditowania systemów zarządzania. Nowe wydanie zastępuje wersję z 2018 roku. Sama norma nie jest obowiązkowa do wdrożenia, jednak organizacje, które wykorzystują ją przy auditach wewnętrznych lub auditach dostawców, powinny zapoznać się z nowymi wytycznymi.
Jednym z kluczowych kierunków zmian jest podejście oparte na ryzyku. Ryzyko powinno być brane pod uwagę już podczas tworzenia programu auditów, zarówno w kontekście możliwości niezrealizowania zaplanowanych auditów, jak i problemów, które mogą zostać ujawnione podczas ich prowadzenia.
Norma mocniej porządkuje również kwestie auditów zdalnych i wykorzystania nowych technologii. Organizacja może planować audity stacjonarne, zdalne lub hybrydowe, a narzędzia cyfrowe mogą wspierać m.in. komunikację, zbieranie informacji i dokumentowanie wyników.
Kolejnym obszarem są kompetencje auditorów. Nowe wydanie dokładniej opisuje wymagania dotyczące auditorów, dlatego organizacje powinny zweryfikować kompetencje osób realizujących audity. Większą uwagę zwrócono także na skuteczne zarządzanie programem auditów – jeżeli zaplanowane działania nie są realizowane, organizacja powinna analizować przyczyny i doskonalić program.
Zmiany dotyczą również raportowania niezgodności. Niezgodność, która nie została zakomunikowana podczas auditu lub spotkania zamykającego, nie powinna pojawić się dopiero w raporcie końcowym.
SPC Manual AIAG & VDA – najważniejsze zmiany w podejściu do SPC
W 2026 roku AIAG i VDA wydały również wspólny podręcznik dotyczący statystycznego sterowania procesem. Jego celem jest ujednolicenie podejścia do SPC i przedstawienie jednego, bardziej spójnego standardu stosowania tych narzędzi.
Najważniejsza zmiana dotyczy samego sposobu myślenia o SPC. Analiza statystyczna nie powinna być wykonywana wyłącznie dlatego, że wymaga tego klient. Dane mają być interpretowane, a wyniki wykorzystywane do podejmowania działań i doskonalenia procesu. Jeżeli wskaźniki nie są osiągane lub pojawia się niestabilność procesu, organizacja powinna reagować.
Nowy podręcznik mocniej łączy SPC z MSA, czyli analizą systemu pomiarowego. Więcej na ten temat możesz przeczytać w artykule: Statystyczne Sterowanie Procesem (SPC) według nowego projektu wytycznych branży motoryzacyjnej (AIAG i VDA). Jakie zmiany w podejściu do oceny zdolności i sterowania procesem są proponowane?
Nie wskazano jednego terminu przejścia na nowy SPC Manual. Decyzja może należeć do organizacji, ale w branży motoryzacyjnej istotną rolę mogą odegrać wymagania klienta zapisane w CSR.
ISO 9001:2026 – kiedy nowe wydanie i jakie zmiany są planowane?
Kolejna duża aktualizacja ma nastąpić 16 września 2026 roku. Wtedy ma ukazać się szóste wydanie ISO 9001, które zastąpi normę z 2015 roku. Podobnie jak w przypadku ISO 14001, zapowiadane zmiany mają mieć charakter bardziej ewolucyjny niż rewolucyjny.
Wśród kierunków zmian wskazano przede wszystkim kulturę jakości, zrównoważony rozwój oraz cyfrowe formy komunikacji. System zarządzania jakością ma być silniej powiązany z codziennym funkcjonowaniem organizacji i wspierać jej działalność, a nie być jedynie rozwiązaniem dokumentacyjnym. Nowe technologie mają natomiast coraz szerzej wspierać funkcjonowanie systemu zarządzania jakością.
Po publikacji normy organizacje będą miały czas na przejście na nowe wydanie. Szczegółowe zasady certyfikacji i harmonogram przejścia powinny zostać doprecyzowane po publikacji normy.
ISO 45001 – jakie zmiany są planowane na 2027 rok?
Prace trwają również nad nowym wydaniem ISO 45001. Publikacja może nastąpić w pierwszej części 2027 roku, przy czym termin ten był określony jako estymacja na podstawie harmonogramu prac ISO.
Zmiany mają koncentrować się między innymi na ryzyku psychospołecznym, zdrowiu psychicznym i dobrostanie pracowników. Więcej uwagi ma być także poświęcone nowym formom pracy, takim jak praca zdalna i hybrydowa, oraz związanym z nimi zagadnieniom bezpieczeństwa. Kolejnym kierunkiem są kwestie klimatu i odporności organizacyjnej.
IATF 16949 – jakie zmiany przyniesie nowe wydanie w 2027 roku?
Nowe wydanie IATF 16949 planowane jest na połowę 2027 roku. Standard jest powiązany z ISO 9001, dlatego aktualizacja systemu zarządzania jakością będzie miała znaczenie również dla organizacji z branży motoryzacyjnej.
W komunikacie IATF wskazano 5 głównych priorytetów. Pierwszy to uproszczenie wymagań, zwiększenie ich przejrzystości i ograniczenie dublowania zapisów ISO 9001. Drugi dotyczy Software Quality Assurance, czyli zarządzania jakością oprogramowania w cyklu życia wyrobu i procesach produkcyjnych.
Trzeci kierunek to zarządzanie dostawcami w całym łańcuchu dostaw. Czwarty obejmuje Launch Management, czyli większy nacisk na nowe uruchomienia, nowe wyroby i procesy. Piątym priorytetem są Customer-Specific Requirements – usprawnienie identyfikacji i wdrażania specyficznych wymagań klientów.
W organizacjach motoryzacyjnych gap analysis będzie więc musiała uwzględniać zarówno zmiany ISO 9001, jak i wymagania nowego IATF 16949.
Jak przygotować organizację do zmian w normach ISO?
Niezależnie od konkretnej normy schemat przygotowania organizacji pozostaje podobny. Pierwszym krokiem jest poznanie nowych wymagań. Następnie należy przeprowadzić gap analysis.
Gap analysis – jak sprawdzić gotowość organizacji na nowe wymagania?
Po poznaniu nowych wymagań kolejnym krokiem powinno być przeprowadzenie gap analysis, czyli analizy luk pomiędzy obecnym systemem a wymaganiami nowego wydania normy lub standardu. Jej celem jest wskazanie obszarów, w których organizacja nie spełnia jeszcze nowych wymagań, a następnie przygotowanie planu działań.
Po zidentyfikowaniu luk należy wdrożyć niezbędne zmiany – mogą one obejmować aktualizację istniejącej dokumentacji, uzupełnienie brakujących zapisów lub wprowadzenie nowych rozwiązań w procesach. Nie oznacza to jednak konieczności budowania systemu zarządzania od początku.
W przypadku organizacji z branży motoryzacyjnej analiza może obejmować więcej niż jeden standard. Ponieważ IATF 16949 opiera się na ISO 9001, organizacja będzie musiała ocenić luki zarówno względem nowego ISO 9001, jak i późniejszego wydania IATF 16949. Można przeprowadzić te analizy osobno lub poczekać na publikację nowego IATF i przeanalizować oba zakresy łącznie.
Zmiany w normach 2026-2027 – co organizacje powinny zrobić już teraz?
Zakres działań zależy od konkretnej normy lub standardu. W przypadku ISO 14001:2026 organizacje posiadające certyfikowany system zarządzania środowiskowego muszą przejść na nowe wydanie do 30 kwietnia 2029 roku. ISO 19011 nie narzuca formalnego terminu przejścia, jednak organizacje korzystające z tej normy powinny zapoznać auditorów z nowymi wymaganiami i zweryfikować sposób prowadzenia auditów. W przypadku SPC Manual moment wdrożenia może z kolei zależeć od wymagań klientów, szczególnie w branży motoryzacyjnej.
Wspólny schemat przygotowania pozostaje jednak podobny: najpierw należy poznać nowe wymagania, następnie przeprowadzić gap analysis, a na końcu wdrożyć działania wynikające ze zidentyfikowanych luk. Przy kolejnych aktualizacjach – ISO 9001, ISO 45001 oraz IATF 16949 – warto więc na bieżąco śledzić publikację nowych wydań i odpowiednio zaplanować przygotowanie organizacji.
Szkolenia aktualizacyjne z norm ISO 14001,
ISO 19011, ISO 9001 oraz SPC wg AIAG&VDA
Najczęściej zadawane pytania o zmiany w normach
- Kiedy będą dostępne polskie wersje ISO 14001:2026 i ISO 19011:2026?
Dokładny termin nie jest jeszcze znany. Z doświadczenia z wcześniejszymi wydaniami tłumaczenia mogą pojawić się po kilku miesiącach, dlatego warto monitorować sklep PKN. Obecnie (09.2026) nie są jeszcze dostępne. - Ile czasu organizacja będzie miała na wdrożenie ISO 9001:2026?
Przyjęto 3-letni okres przejściowy od daty publikacji normy. Jeśli ISO 9001:2026 zostanie opublikowane we wrześniu 2026 r., czas na przejście na nowe wydanie przypadnie do około września 2029 r. - Do kiedy będzie można certyfikować się według ISO 14001:2015 i ISO 9001:2015?
W przypadku ISO 14001:2015 możliwość certyfikacji według starego wydania ma pozostać jeszcze do około lipca 2027 r. W przypadku ISO 9001:2015 dokładne zasady przejściowe nie są jeszcze potwierdzone (przewidujemy możliwość certyfikacji według starej wersji do końca 2027 r.). - Jak udokumentować wdrożenie nowych wymagań i czy trzeba tworzyć nowe procedury?
Wdrożenie nowych wymagań będzie polegało przede wszystkim na aktualizacji istniejącej dokumentacji, uzupełnieniu brakujących elementów i dostosowaniu obecnych rozwiązań. Nie ma obowiązku tworzenia nowych procedur tylko dlatego, że pojawia się nowe wydanie normy. Organizacja powinna posiadać dokumentację wymaganą przez normę oraz tę, którą sama uzna za potrzebną do skutecznego funkcjonowania systemu. - Czy szkolenie musi być zewnętrzne i czy można przeszkolić tylko jedną osobę?
Nie ma obowiązku korzystania ze szkolenia zewnętrznego. Organizacja może przygotować pracowników wewnętrznie, a także przeszkolić jedną wyznaczoną osobę, np. głównego auditora, która następnie przekaże wiedzę pozostałym członkom zespołu. - Czy firma z branży automotive powinna zrobić gap analysis po publikacji ISO 9001:2026, czy poczekać na nowe IATF 16949?
Możliwe są oba podejścia. Gap analysis można wykonać najpierw dla ISO 9001:2026, a później uzupełnić ją o nowe wymagania IATF 16949, albo poczekać na nowe wydanie IATF i przeprowadzić jedną wspólną analizę. W każdym przypadku trzeba będzie sprawdzić zgodność zarówno z ISO 9001, jak i z IATF 16949. - Czy forma auditu musi być określona już w rocznym programie auditów?
Tak, forma auditu powinna zostać uwzględniona w programie auditów. Można jednak wskazać kilka dopuszczalnych wariantów, np. audit stacjonarny lub zdalny, a ostateczną formę wybrać później. - Jeśli recertyfikacja ISO/IATF przypada w 2027 r., czy trzeba będzie już przejść na ISO 9001:2026?
Na moment nie ma jeszcze jednoznacznie potwierdzonych zasad przejściowych dla ISO 9001:2026. Zakładamy, że w 2027 r. nadal może być możliwa certyfikacja według ISO 9001:2015, ale ostateczne terminy będą zależały od oficjalnych zasad przejściowych po publikacji nowej normy.
Obejrzyj pełny materiał video: